چرم جنسی است که در دباغی پوست خام جانوران، به ویژه گاو بهدست میآید. فرآیند دباغی، پوست فسادپذیر را به یک مادهی طبیعی پایدار، دایمی و انعطافپذیر برای کاربردهای گوناگون تبدیل میکند. چرم در تلفیق با چوب، پایهی فناوری باستانیان را شکل میداده است.
صنعت چرم و صنعت خز با هم متفاوتاند. این تفاوت از اهمیت مواد خام مورد استفاده در هر کدام پیداست. مواد خام مورد استفاده در صنعت چرم، محصولات فرعی صنعت گوشت هستند؛ در حالی که گوشت ارزش بیشتری از پوست دارد. مواد خامی که در صنعت خز به کار گرفته میشوند، ارزش بیشتری از گوشت دارند و به همین خاطر گوشت به عنوان یک محصول جانبی تلقی میشود.
تاکسیدرمی اجازهی استفاده از پوست حیوانات را به انسان میدهد، البته مهمتر از پوستشان، سر و بخشی از پشت آنهاست. پوستها و پوستهای خام در ساخت چسب و ژلاتین هم کاربرد دارند.
انواع چرم
تعدادی راه وجود دارد که در نتیجهی آنها، پوست جانور به یک مادهی انعطافپذیر و محکم به نام چرم ساخته میشود.
چرم گیاهی از تانن (از ریشهی tanning به معنای دباغی) و سایر عناصری که در سبزیجات، پوست درخت، و مانند اینها یافت میشوند، تهیه میشود. این نوع چرم، انعطافپذیر بوده و رنگ آن قهوهایست که میزان رنگش به ترکیب شیمیایی و رنگ پوست بازمیگردد. چرم گیاهی در آب پایدار نیست؛ بیرنگ میشود و اگر پس از خیس شدن، خشکش کنید، چروک گشته و از انعطافپذیری و نرمیاش کاسته خواهد شد. در آب گرم، شدت چروک شدنش بیشتر است و تقریباً شبیه ژلاتین میشود. علاوه بر اینکه سفت شده و احتمالاً شکننده هم میگردد. چرم جوشانده نمونهای است از چرمی که با قرار گرفتن در آب داغ، شناور شده و سفت میشود. این اتفاق در موم جوشانده و مواد شبیه هم رخ میدهد. در تاریخ گهگاه پس از عمل سفت کردنش، از آن در زرهها و همچنین در اتصال کتابها هم استفاده میشده است. این نوع چرم، تنها نوع چرم است که در حکاکی و قالبگیری چرم میتواند مناسب باشد.
چرم کرومی که در ۱۸۵۸ اختراع شد، از کرومیوم سولفات و دیگر نمکهای کرومیوم دباغی میشود.
چرم آلدهیدی با استفاده از ترکیبات گلوتارآلدهید یا اکسازولیدین دباغی میشود.
چرم ترکیبی به کمک بسپارهای آروماتیک مثل گونههایی از نوولاک و نرادول ساخته و دباغی میشود.
چرم آلومی که با نمک آلومینیوم در ترکیب با چسبندههای گوناگون و منابع پروتئینی مانند فلوئور، زردهی تخم مرغ و غیره دباغی میشود.
پوسته خام با ایجاد تراشهای نازک روی پوست، شناور ساختنش در لیمو، و کشیدنش در موقعی که خشک شده است درست میشود.
